Je werkt als verpleegkundige of zorgkundige in een ziekenhuis of een woonzorgcentrum in Vlaanderen, en je wilt ook gewoon eens mooie nagels. Het voelt alsof je moet kiezen tussen je job en mooie nagels. De regels over nagels in de zorg zijn in België strenger dan veel mensen denken, en op je afdeling wordt er echt op gelet. Toch hoef je geen afscheid te nemen van een verzorgde set. Hieronder lees je wat er in de Belgische en Vlaamse richtlijnen staat, waarom die regels bestaan, en hoe je het praktisch oplost buiten je shift.
Wat zeggen de Belgische regels over nagels in de zorg?
De kern is overal dezelfde: geen nagellak, geen kunstnagels en korte, propere nagels zodra je zorg verleent aan patiënten of bewoners. Die kern komt in elke Belgische tekst terug, alleen net anders geformuleerd per sector.
De Hoge Gezondheidsraad, voor alle zorgverleners
Het belangrijkste document is advies 9344 van de Hoge Gezondheidsraad, de Aanbevelingen inzake handhygiëne tijdens de zorgverlening uit mei 2018. Formeel is dat een advies, maar het is geformuleerd als verbod en ziekenhuizen, woonzorgcentra en opleidingen nemen het over in hun arbeidsreglement, waardoor het op de werkvloer gewoon afdwingbaar is. Het laat weinig ruimte: lange nagels, kunstnagels en nagellak zijn tijdens de zorgverlening niet toegelaten, en de nagels moeten kort, proper, zonder lak en zonder kunstnagels zijn. Dat geldt niet alleen in het operatiekwartier, maar bij elke vorm van handhygiëne in de zorg. Het advies noemt plaknagels niet apart, en het maakt ook geen onderscheid tussen gel, acryl of andere kunstnagels. Wij beschouwen een plaknagel daarom gewoon als een kunstnagel.
Woonzorgcentra in Vlaanderen
Voor de woonzorgcentra heeft het Vlaamse Agentschap Zorg en Gezondheid (vandaag het Departement Zorg), samen met het Academisch Centrum Huisartsgeneeskunde van de KU Leuven en IDEWE, het advies omgezet in een werkinstrument voor het infectiepreventiebeleid (versie januari 2020). Daar staat het zonder omwegen: "Nagels worden steeds kort geknipt en zijn vrij van nagellak of valse nagels", "geen nagellak of kunstnagels (inclusief gel- en harsnagels)", en verderop "De nagels moeten kort en proper zijn; nagellak en kunstnagels zijn verboden." Nagels mogen niet voorbij de vingertop komen. Werk je als zorgkundige in een woonzorgcentrum, dan is dit de tekst waar je directie naar verwijst.
Ziekenhuizen en stages
Ziekenhuizen zetten de regel in hun eigen arbeidsreglement en hygiënevoorschriften, en ze geven die ook mee aan wie op stage komt. Het Ziekenhuis Oost-Limburg publiceert hygiëne- en veiligheidsvoorschriften voor stagiairs, en het Jessa Ziekenhuis in Hasselt een richtlijn persoonlijke hygiëne en kledingvoorschriften die de hogeschool PXL aan haar studenten verpleegkunde meegeeft voor de stage. Dat is meteen het antwoord voor wie op stage gaat: de hogeschool volgt het reglement van je stageplaats, en dat reglement volgt de Hoge Gezondheidsraad. Op stage gelden dus dezelfde regels als voor het vaste personeel.
Kinderopvang en tandartspraktijk
Voor de kinderopvang is Opgroeien even duidelijk. In de brochure Ziektes voorkomen in kinderopvang staat bij het eerste advies over handhygiëne: "Hou de nagels kort en proper. Gebruik geen nagellak." en "Draag geen ringen, armbanden, horloges en kunstnagels." Werk je als kinderverzorgster, dan gelden dus dezelfde regels als in de zorg. Meer daarover lees je in ons artikel over plaknagels en werken in de kinderopvang. Voor tandartspraktijken geldt het advies van de Hoge Gezondheidsraad over handhygiëne tijdens de zorgverlening evengoed; meer daarover lees je in ons artikel over plaknagels in de tandartspraktijk.
Waarom die regels er zijn
Het gaat om wat je niet ziet. De Hoge Gezondheidsraad onderbouwt het advies met uitbraken van infecties die in de literatuur gekoppeld zijn aan lange nagels, aan versierde of gelakte nagels en aan kunstnagels. Kunstnagels maken het wassen en ontsmetten van de handen met alcoholgel minder doeltreffend, en onder en rond een kunstnagel blijven gisten en gramnegatieve bacteriën makkelijker zitten. Onder een laag lak zie je bovendien niet of er nog vuil onder de nagel zit.
Er is nog een reden, en die gaat over jou. Test Aankoop schrijft dat de acrylaten in gel- en kunstnagels contactallergie kunnen veroorzaken, naar schatting bij 1 tot 3 procent van de gebruikers, en dat een slechte hechting tussen je eigen nagel en de kunstnagel infecties in de hand werkt. Dat allergierisico hoort vooral bij gel en acryl die op je nagel worden uitgehard, waarbij niet uitgeharde gel op de huid kan komen. Wie in de zorg werkt en dagelijks handschoenen draagt, is hoe dan ook beter af met gezonde eigen nagels.
Worden kunstnagels in de zorg gedoogd?
Het eerlijke antwoord is nee. De Hoge Gezondheidsraad en het werkinstrument voor de woonzorgcentra formuleren het als een verbod, niet als een vrijblijvende tip, en ziekenhuizen nemen dat over in hun arbeidsreglement. Een hoofdverpleegkundige die je vraagt om je gelnagels te laten verwijderen, doet dus gewoon haar werk. Wat wel verschilt per werkgever is hoe streng er op transparante lak of een nagelverharder gelet wordt. Twijfel je, vraag het dan aan je leidinggevende of aan het team ziekenhuishygiëne in plaats van het erop te wagen.
Het eerlijke antwoord over plaknagels en de zorg
Wij maken plaknagels, dus we zouden er belang bij hebben om te zeggen dat plaknagels op de werkvloer wel kunnen. Dat zeggen we niet. Geen enkele Belgische richtlijn maakt een uitzondering voor plaknagels of press-on nails, en wij beschouwen een plaknagel dan ook gewoon als een kunstnagel: tijdens je shift hoort die er niet op te zitten.
Het verschil zit in hoe ze eraf gaan. Gelnagels, BIAB en acryl bouw je op je eigen nagel op, en om ze weg te krijgen heb je een afspraak in de nagelsalon nodig. Plaknagels zitten op lijmtabs. Je haalt ze er in een paar minuten af door je handen in warm water te weken en de nagel voorzichtig aan de zijkant op te tillen. Zo draag je ze in het weekend, tijdens je verlof of op een trouwfeest, en sta je maandagochtend weer op de afdeling met korte, lakvrije eigen nagels. Dat is geen achterpoortje in de regel, zo volg je de richtlijn gewoon.
Een routine die naast wisselende shiften werkt
- Houd je eigen nagels kort en glad. Vijl de randen bij in plaats van ze te laten scheuren. Dat vraagt de richtlijn ook van je, en het maakt je plaknagels straks mooier.
- Kies een vaste weekendset. Meet het breedste punt van elke eigen nagel en kijk op de pagina met shapes en maten welke vorm en maat daarbij horen. Twijfel je tussen twee maten, neem dan de grotere: de zijkanten vijl je in een paar halen bij, een te kleine nagel kun je niet meer redden. Kies je toch verkeerd, dan ruil je een ongebruikte set binnen 14 dagen om voor de juiste maat: de retourzending betaal je zelf, de nieuwe maat sturen we je kosteloos. Aanmelden doe je in ons retourportaal.
- Werk met lijmtabs, niet met nagellijm. Met tabs zit een set in ongeveer tien minuten op je nagels en gaat hij er net zo makkelijk weer af, zonder aceton.
- Haal ze rustig af. Week je handen een paar minuten in warm water met zeep en til de nagel aan de zijkant op met het bokkenpootje. Zit hij nog vast, laat hem dan langer weken.
- Berg de set op. Veeg de restjes tab weg, laat de nagels drogen en leg ze terug in het doosje. Zo draag je dezelfde set keer op keer.
- Check het beleid van je eigen instelling. Elk ziekenhuis en elk woonzorgcentrum vult het net anders in. Twijfel je, vraag het na.
Veelgestelde vragen
Mag je als verpleegkundige nagellak dragen in België?
Tijdens de zorgverlening niet. Het advies van de Hoge Gezondheidsraad sluit nagellak uit, en de Vlaamse woonzorgcentra hebben dat overgenomen. Ook niet als de lak er nog netjes uitziet, want de reden is microbiologisch en niet esthetisch.
Mag je gelnagels dragen als zorgkundige in een woonzorgcentrum?
Nee. Het werkinstrument van het Departement Zorg noemt gel- en harsnagels met naam en toenaam als verboden. Dat geldt voor iedereen die bewoners verzorgt.
Mogen valse nagels op stage?
Nee. Je hogeschool volgt het hygiënereglement van je stageplaats, en dat reglement volgt de Hoge Gezondheidsraad. Ga naar je eerste stagedag met korte, propere, ongelakte nagels, dan begin je goed.
Mag ik kunstnagels dragen als ik toch handschoenen draag?
Nee. Het advies van de Hoge Gezondheidsraad kent geen uitzondering voor wie handschoenen draagt. Handschoenen vervangen de handhygiëne niet, en een kunstnagel kan een handschoen bovendien beschadigen.
Zijn plaknagels slecht voor je eigen nagels?
Dat hangt vooral af van hoe je ze eraf haalt. Lijmtabs hechten aan de bovenste laag van je nagel. Week je ze los in warm water en til je rustig, dan blijft je nagel heel. Trek je ze er droog vanaf, dan neem je een laagje mee.
Hoe snel kun je plaknagels verwijderen voor je shift?
Met lijmtabs in een paar minuten. Weken in warm water, aan de zijkant loswrikken, klaar. Geen aceton, geen frees, geen afspraak in de salon. Ben je van wacht of heb je een vroege shift, dan maakt net dat het verschil.
Tot slot
Werken in de zorg en mooie nagels willen sluiten elkaar niet uit, zolang je ze op het juiste moment draagt. Op je werk korte, propere, onbedekte nagels. Daarbuiten een set die je in tien minuten opzet en net zo snel weer afhaalt. Wil je kijken wat bij jouw hand past, dan vind je alle handgemaakte soft gel plaknagels in de collectie: 10 nagels plus 5 reserve in jouw maat, 150 lijmtabs, een vijl, een bokkenpootje en alcoholdoekjes, in de shapes Round, Oval Short, Oval Long en Square Short en in de maten XS tot en met L. In België heb je je set binnen 1 tot 3 werkdagen in huis en je betaalt gewoon met Bancontact, Klarna of PayPal. Alles over levering en retour in België lees je op onze pagina plaknagels kopen in België.
Bronnen
- Hoge Gezondheidsraad, advies 9344, Aanbevelingen inzake handhygiëne tijdens de zorgverlening (mei 2018)
- Agentschap Zorg en Gezondheid, KU Leuven en IDEWE, Werkinstrument infectiepreventiebeleid Vlaamse woonzorgcentra (versie januari 2020, via Departement Zorg)
- Jessa Ziekenhuis via PXL, Richtlijn persoonlijke hygiëne en kledingvoorschriften
- Ziekenhuis Oost-Limburg, Hygiëne- en veiligheidsvoorschriften voor stagiairs
- Test Aankoop, Zijn gelnagels en andere kunstnagels gevaarlijk?
- Opgroeien, brochure Ziektes voorkomen in kinderopvang
