Je werkt in de zorg en je wilt ook gewoon een keer mooie nagels. Dat voelt als kiezen tussen twee dingen die allebei tellen. De regels over nagels in de zorg zijn strenger dan veel mensen denken en er wordt echt op gecontroleerd. Toch hoef je geen afscheid te nemen van een verzorgde set. Hieronder wat er in de richtlijnen staat, waarom, en hoe je het praktisch oplost buiten je dienst om.
Wat zeggen de regels over nagels in de zorg?
De kern is al jaren dezelfde: geen nagellak, geen kunstnagels en korte, gladde nagels zodra je direct met patiënten of cliënten werkt. Die kern komt in elke richtlijn terug, alleen net anders opgeschreven per sector.
Ziekenhuis en verpleeghuis
De WIP-richtlijn Handhygiëne uit 2014 zei het al letterlijk: "Draag geen kunstnagels (van bijvoorbeeld gel of acryl) aan de vingernagels". De opvolger, de SRI-richtlijn Handhygiëne en persoonlijke hygiëne medewerker, houdt dezelfde lijn aan: "Draag geen nagellak, nagelversieringen... gelnagels en/of kunstnagels" en "Zorg dat de nagels goed verzorgd, glad en kort geknipt zijn". Die richtlijn verwijst naar de WHO-norm van maximaal 2 mm nagellengte en geldt voor alle medewerkers met patiëntgebonden werkzaamheden, met een zusterdocument voor de langdurige zorg.
Thuiszorg en wijkverpleging
Buiten de muren van een instelling verandert er niets. In Basishygiëne Wijkverpleging van het RIVM staat dezelfde regel: nagels goed verzorgd, glad en kort geknipt, en geen nagellak, nagelversieringen, gelnagels of kunstnagels.
Tandarts en mondzorg
De KNMT-richtlijn Infectiepreventie in mondzorgpraktijken is net zo kort: "draag geen nagellak", "draag geen kunstnagels", "knip nagels kort en houd ze schoon", en geen sieraden aan de handen tijdens het werk.
Kinderopvang en horeca
De Hygiënerichtlijn voor kinderopvang van het RIVM beveelt aan te streven naar helemaal geen nagelbedekking zoals gellak, gelnagels, BIAB en andere kunstnagels, en voegt toe dat dit "ook geldt voor op het oog intacte kunstnagels of nagellak". Dat dit in de opvang gevoelig ligt weten we. Werk je met voedsel, dan houdt de NVWA het op "Hou nagels kort en ongelakt".
Waarom die regels er zijn
Het gaat om wat je niet ziet. De WIP-richtlijn onderbouwt het zo: medewerkers met kunstnagels dragen aantoonbaar meer micro-organismen op de handen, zowel voor als na handdesinfectie, dan medewerkers zonder, en er zijn uitbraken van infecties gekoppeld aan kunstnagels bij zorgpersoneel. V&VN vat het praktisch samen: "Vuil onder de nagels is niet (goed) zichtbaar als er nagellak wordt gedragen. En dat kan zorgen voor infecties." De SRI-richtlijn noemt voor korte nagels ook minder beschadiging van handschoenen en minder huidletsel bij de patiënt.
Er is nog een invalshoek, en die gaat over jou. De KNMT schrijft over de gevaren van gelnagels en kunstnagels voor mondzorgverleners: "je kan er een acrylaatallergie door ontwikkelen. Funest voor je carrière als tandarts, mondhygiënist of assistent", en stelt dat het merendeel van de mondzorgverleners met zo'n allergie arbeidsongeschikt wordt. Een reden om zuinig te zijn op je eigen nagels.
Worden kunstnagels in de zorg gedoogd?
Die vraag leeft, je ziet hem terug in wat mensen googelen. Het eerlijke antwoord is nee. Op het zorgblog Zuster055 staat waar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd op let: dragen medewerkers geen nagellak, dragen ze geen kunstnagels, zijn de nagels kort en goed verzorgd. Aangetroffen gellak betekende dat de organisatie direct maatregelen moest nemen, en een losgeraakte kunstnagel in het beddengoed leidde tot een melding.
Tegelijk is het beeld genuanceerder dan "het mag nooit". V&VN schrijft in deel 2 van het stuk over nagellak in de zorg dat een instelling mag afwijken als er in een functie geen zorghandelingen zijn en het besmettingsrisico klein is, en dat er met een goede motivatie van de richtlijn kan worden afgeweken, bijvoorbeeld bij broze eigen nagels. V&VN erkent bovendien open dat het wetenschappelijk bewijs niet sterk is en dat de richtlijn vooral op het voorzorgsprincipe rust, met een herziening gepland voor 2027.
Het eerlijke antwoord over plaknagels en de zorg
Wij maken press-on nagels, dus we zouden er belang bij hebben om te zeggen dat plaknagels op de werkvloer kunnen. Dat zeggen we niet. Voor de richtlijn is een press-on nagel gewoon een kunstnagel, en tijdens patiëntgebonden werk hoort die er niet op te zitten.
Het verschil zit in hoe ze eraf gaan. Gellak, BIAB en acryl bouw je op je eigen nagel op, daar heb je een afspraak voor nodig. Press-on nagels zitten op plaktabs. Je haalt ze er in een paar minuten af door je handen in warm water te weken en de nagel voorzichtig op te tillen. Zo draag je ze in het weekend, op vakantie of op een bruiloft, en heb je voor je dienst weer korte, lakvrije eigen nagels. Dat is geen maas in de regel, dat is precies wat de richtlijn bedoelt.
Een routine die naast onregelmatige diensten werkt
- Houd je eigen nagels kort en glad. Vijl de randen af in plaats van ze te laten scheuren. Dat vraagt de richtlijn ook van je. Een kort nagelbed is voor plaknagels geen probleem; hoe je daar vorm en maat op kiest, lees je in plaknagels op korte nagels.
- Kies een vaste weekendset. Meet het breedste punt van je eigen nagel en kijk op de pagina met shapes en maten welke vorm en maat daarbij horen. Twijfel je, neem dan de grootste: de zijkanten vijl je in een paar halen bij.
- Werk met plaktabs, niet met lijm. Met tabs zit een set in ongeveer tien minuten op je nagels en gaat hij er net zo makkelijk weer af.
- Haal ze rustig af. Week je handen een paar minuten in warm water met zeep en til de nagel aan de zijkant op met het bokkenpootje. Zit hij vast, laat hem langer weken.
- Berg de set op. Veeg de restjes tab weg, laat de nagels drogen en leg ze terug in het doosje.
- Check je eigen beleid. Werkgevers vullen het net anders in. Twijfel je, vraag het je leidinggevende.
Veelgestelde vragen
Mag je nagellak dragen in de zorg?
Bij patiëntgebonden werk niet. De SRI-richtlijn en het RIVM voor de wijkverpleging schrijven letterlijk dat je geen nagellak en geen nagelversieringen draagt. Ook niet als de lak er nog netjes uitziet, want de reden is microbiologisch.
Zijn gelnagels en BIAB in de zorg verboden?
De SRI-richtlijn noemt gelnagels en kunstnagels in een adem met nagellak, en de kinderopvangrichtlijn van het RIVM noemt BIAB er met naam bij. Voor patiëntgebonden werk komt het op hetzelfde neer.
Zijn plaknagels slecht voor je eigen nagels?
Dat hangt vooral af van hoe je ze eraf haalt. Plaktabs hechten aan de bovenste laag van je nagel. Week je ze los in warm water en til je rustig, dan blijft je nagel heel. Trek je ze er droog vanaf, dan neem je een laagje mee.
Hoe snel kun je plaknagels verwijderen?
Met plaktabs een paar minuten. Weken in warm water, aan de zijkant loswrikken, klaar. Geen aceton, geen frees, geen salon. Voor wie oproepdiensten draait, is dat het hele punt.
Mag ik kunstnagels dragen als ik toch handschoenen draag?
Nee. V&VN is daar kort over: "Nee, het gebruik van handschoenen is geen reden om van de aanbeveling af te wijken."
Tot slot
Werken in de zorg en mooie nagels willen sluiten elkaar niet uit, ze vragen alleen om een andere volgorde. Op je werk korte, schone, onbedekte nagels. Daarbuiten een set die je in tien minuten opzet en net zo snel weer afhaalt. Wil je kijken wat bij jouw hand past, dan vind je alle handgemaakte soft gel nagels in de collectie: 10 nagels plus 5 reserve, 150 plaktabs en een vijl, in de shapes Round, Oval Short, Square Short en Oval Long en in de maten XS tot en met L.
Bronnen
- WIP-richtlijn, Persoonlijke hygiëne medewerker (2014)
- SRI-richtlijn Handhygiëne, module Vingernagels
- RIVM, Basishygiëne Wijkverpleging
- V&VN, Nagellak in de zorg, stand van zaken
- V&VN, Nagellak in de zorg, deel 2
- Zuster055, Inspectie controleert ook op nepnagels en nagellak
- KNMT, Richtlijn Infectiepreventie in mondzorgpraktijken
- KNMT, Het gevaar van gelnagels en kunstnagels voor mondzorgverleners
- RIVM, Hygiënerichtlijn voor kinderopvang
- NVWA, Schoon en veilig werken
