Werk je als tandartsassistent, mondhygiënist of tandarts, dan weet je het al: gelnagels, kunstnagels en nagellak horen niet in de praktijk. Het is een van de weinige beroepen waar dat niet aan de werkgever wordt overgelaten maar gewoon in de beroepsrichtlijn staat, met een inspectie die erop toeziet. En toch wil je op een bruiloft of een weekend weg ook gewoon mooie handen. Dit is wat de KNMT precies zegt, waarom de regel er is (die reden gaat over jouw eigen gezondheid), en hoe je buiten de praktijk om toch nagels draagt zonder dat je maandag in de problemen komt.
Wat zegt de KNMT-richtlijn over nagels?
De Richtlijn Infectiepreventie in mondzorgpraktijken van de KNMT is het uitgangspunt voor iedereen die aan de stoel werkt. Over handen is die richtlijn kort en duidelijk: draag geen nagellak, draag geen kunstnagels, knip de nagels kort en houd ze schoon, en draag geen sieraden aan handen en polsen tijdens het werk. De KNMT vat het in een eigen nieuwsbericht zo samen: "Als mondzorgverlener mag je uit hygiëne-oogpunt al geen gel- en kunstnagels hebben of nagellak dragen."
Dat geldt voor tandartsen, mondhygiënisten, preventieassistenten en tandartsassistenten, kortom voor iedereen met patiëntcontact of contact met instrumenten. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft een eigen toetsingskader infectiepreventie in de mondzorg en let bij een bezoek ook op handhygiëne en nagels.
Waarom de mondzorg zo streng is
Er zijn twee redenen, en de tweede is minder bekend.
De eerste is infectiepreventie. In de mond werk je met bloed, speeksel en spray. Onder kunstnagels en beschadigde lak blijven micro-organismen zitten die je met handdesinfectie niet weg krijgt, en lange nagels prikken door handschoenen. Dat is dezelfde reden waarom de zorg en de kinderopvang hun regels hebben.
De tweede reden gaat over jou. De KNMT waarschuwt nadrukkelijk voor acrylaatallergie. Gelnagels en acrylnagels bevatten acrylaten, dezelfde stofgroep die in composieten, bondings en andere tandheelkundige materialen zit. Wie via de eigen nagels een allergie voor acrylaten ontwikkelt, reageert daarna ook op de materialen op het werk. De KNMT noemt dat "funest voor je carrière als tandarts, mondhygiënist of assistent" en schrijft dat het merendeel van de mondzorgverleners met zo'n allergie arbeidsongeschikt raakt. Dat is een reden om ook privé heel zuinig te zijn op wat je op je nagels laat opbouwen.
Het eerlijke antwoord over plaknagels in de tandartspraktijk
Wij verkopen plaknagels en toch zeggen we dit hardop: tijdens je werk in de praktijk hoort er geen plaknagel op je vingers. Voor de richtlijn is een press-on nagel een kunstnagel. Daar is geen discussie over.
Het verschil zit in de rest van de week. Gel, BIAB en acryl worden op je eigen nagel uitgehard en zitten er drie weken; ze eraf halen kost een afspraak, aceton of een frees. Plaknagels zitten op een plaktab. Warm water, een paar minuten weken, aan de zijkant optillen, klaar. Een weekend, een vakantie of een feest met mooie nagels, en voor je eerste patiënt weer korte, schone, lakvrije eigen nagels. Dat is geen omweg om de regel, dat is precies wat de richtlijn bedoelt.
Bij een acrylaatgevoelige beroepsgroep is er nog iets. Onze soft gel nagels zijn kant en klaar uitgehard in ons atelier; je werkt thuis niet met vloeibare gel of monomeer en je hardt niets uit op je eigen nagel. Heb je al een bekende acrylaatallergie, overleg dan met je bedrijfsarts of dermatoloog voordat je welke nagelproducten dan ook gebruikt. Die afweging maken wij niet voor je.
Een routine die naast de praktijk werkt
- Kort en glad. Houd je eigen nagels kort, vijl ze rond af en houd ze schoon. Dat vraagt de richtlijn en het maakt plaknagels ook makkelijker.
- Kies Round of Oval Short. Korte shapes staan het meest natuurlijk op een kort nagelbed en blijven het langst zitten. Hoe je ze op een kort nagelbed aanbrengt, lees je in plaknagels op korte nagels.
- Alleen plaktabs. Lijm laat resten achter die je voor je dienst niet netjes weg krijgt. Tabs gaan er schoon af; er zitten er 150 in elke set.
- Zondagavond eraf. Week je handen in warm water met wat zeep, til de nagel aan de zijkant op met het bokkenpootje, veeg de restjes tab weg. Vijf minuten.
- Bewaar de set. Nagels drogen, terug in het doosje, volgend weekend weer. Zo gaat een set drie tot vijf keer mee.
- Vraag het na. Praktijken vullen het net anders in, bijvoorbeeld voor baliemedewerkers zonder patiëntcontact. Twijfel je, vraag het je praktijkmanager.
Veelgestelde vragen
Mag een tandartsassistente gelnagels hebben?
Nee. De KNMT-richtlijn Infectiepreventie schrijft voor dat je geen kunstnagels en geen nagellak draagt, en gelnagels vallen daaronder. Daar komt het risico op acrylaatallergie bij.
Mag je nagellak dragen in de tandartspraktijk?
Niet bij patiëntgebonden werk. Ook blanke lak niet, omdat vuil onder gelakte nagels niet zichtbaar is en lak kan afschilferen.
Geldt dit ook voor mondhygiënisten?
Ja. Mondhygiënisten werken onder dezelfde richtlijn infectiepreventie als tandartsen en assistenten.
Wat is acrylaatallergie en waarom is dat zo'n probleem in de mondzorg?
Een contactallergie voor acrylaten, stoffen die in gelnagels, acrylnagels en in veel tandheelkundige materialen zitten. Wie de allergie oploopt, kan vaak niet meer met die materialen werken. De KNMT noemt gel- en kunstnagels een van de bekende oorzaken.
Zijn plaknagels wel veilig als je in de mondzorg werkt?
Buiten je werk en met plaktabs zijn ze de meest praktische keuze, omdat je niets op je eigen nagel uithardt en ze in minuten weer weg zijn. Heb je al een acrylaatallergie, overleg dan eerst met je bedrijfsarts.
Hoe snel zijn plaknagels weer af voor een vroege dienst?
Met plaktabs een paar minuten weken in warm water. Doe het de avond ervoor, dan heb je 's ochtends geen haast.
Tot slot
De mondzorg heeft de strengste nagelregels van alle beroepen, en met goede reden. Maar mooie nagels zijn geen kwestie van mogen, alleen van wanneer. Op het werk kort, schoon en onbedekt. Daarbuiten een set die in tien minuten zit en in vijf minuten weer weg is. Kijk voor korte, natuurlijke sets bij onze alledaagse en nude plaknagels of bij alle handgemaakte soft gel plaknagels: 10 nagels plus 5 reserve in jouw maat, met plaktabs, vijl en bokkenpootje erbij. Lees ook ons artikel over plaknagels en werken in de zorg.
